واخواهی به معنای اعتراض کردن استدر آئین دادرسی مدنی واژۀ واخواهی به معنای اعتراض به احکام غیابی است. درواقع محکوم علیه غایب به موجب قانون حق دارد به حکم غیابی اعتراض نماید این اعتراض واخواهی نامیده می­شود این درحالی است که احکام حضوری قابل واخواهی نمی­باشند. دادخواست واخواهی در دادگاه صادر کننده حکم غیابی قابل رسیدگی است.

بعبارت دیگر، در دعاوی حقوقی و کیفری تمامی احکام غیابی صادره از دادگاه­های عمومی و انقلاب توسط محکوم علیه غایب در مهلت مقرر قابل واخواهی است؛ صرف نظراز اینکه حکم صادره با توجه به نوع دعوا یا میزان خواسته آن قابل تجدیدنظر باشد یا نباشد. رأیی که بر اساس واخواهی صادر می­شود می­تواند در مهلت مقرر قابل تجدیدنظر نیز باشد. چنانچه حکم دادگاه فی الواقع حضوری باشد اما دادگاه آن را غیابی توصیف نماید یا بالعکس، اثری بر حق واخواهی ندارد

واخواسته چیست؟

رای غیابی صادره از محاکم عموی و انقلاب که محکوم علیه غایب در مهلت مقرر نسبت بدان اعتراض کرده است.

واخواه و واخوانده چه کسانی هستند؟

واخواه شخصی است که در مرحله دادرسی اولیه شرکت نداشته و رای بطور غیابی صادر شده است(محکوم علیه غایب) این فرد همان خوانده دعوای اصلی باشد. واخوانده نیز همان خواهان دعوای اصلی است که علیه وی اعتراض شده است( معترض علیه). مطابق ماده ۳۰۳ قانون آئین دادرسی مدنی:«حکم دادگاه حضوری است مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طورکتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.» بنابراین تنها درصورت حصول شرایط مقرر در ماده فوق، خوانده یا وکیل و قائم مقام قانونی وی حق واخواهی از رای غیابی را خواهند داشت.

درصورت فوت یا ورشکستگی هریک از اصحاب دعوای اصلی وراث و قائم مقامان قانونی، در دعوای واخواهی مداخله خواهند نمود. افزون بر اصحاب دعوای نخستین اشخاص ثالث نیز میتوانند وارد دعوا شوند. اگرچه ورود ثالث تنها مرحۀ نخستین و تجدیدنظر منصوص شده و در مرحله واخواهی صریحاً پیش بینی نشده است اما با توجه به اصول دادرسی و اینکه ورود ثالث تا زمانیکه ختم دادرسی اعلام نشده است مجاز می­باشد، ورود ثالث در مرحلۀ واخواهی نیز امکانپذیر است.

محکوم علیه غائب در صورت تمایل به جلب ثالث باید درخواست جلب را با دادخواست اعتراض همراه با هم به دفتر دادگاه صادرکنندۀ حکم غیابی( مرجع واخواهی) تسلیم کند. واخوانده نیز حق دارد در اولین جلسۀ رسیدگی به اعتراض جهات و دلائل خود را اظهار کرده و ظرف ۳ روز دادخواست جلب ثالث را تقدیم دادگاه نماید. بنابراین به اصحاب دعوا در مقطع واخواهی افزون بر خواهان و خوانده دعوای نخستین اشخاص ثالث را نیز میتوان افزود. بدیهی است که ثالث به شخصی گفته می­شود که خود یا نماینده او در دادرسی که منتهی به رأی شده است، بعنوان اصحاب دعوا دخالت نداشته باشد.