در صورتی که دادگاه بدوی در امور حقوقی یعنی اولین دادگاهی که صلاحیت رسیدگی اولیه به دعوای شما را دارد، رای صادر نماید و در مهلت قانونی هر یک از طرفین دعوا نسبت به اعتراض به رای در دادگاه تجدید نظر اقدام نکند، این رای قابل فرجام خواهی نیست. در عین حال قانون دو استثناء را در این مورد در نظر گرفته است:

احکامی که خواسته آن بیش از مبلغ بیست میلیون ریال باشد

احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس و تولیت

قانون آیین دادرسی مدنی علاوه بر این قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد و قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا را از جمله قرارهای قابل فرجام خواهی می‌داند.

فرجام خواهی از رای دادگاه تجدید نظر

اگر درخواست فرجام خواهی نسبت به رای دادگاه تجدید نظر باشد، قانون آیین دادرسی مدنی در این مورد، مصادیق آن را بیان کرده است.

ماده ۳۶۸ این قانون در این باره بیان می‌دارد: «آرای دادگاه تجدیدنظر استان قابل فرجام خواهی نیست مگر در موارد زیر:

احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف
قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آن‌ها قابل رسیدگی فرجامی باشد:
قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد.
قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.»

فرجام خواهی در امور کیفری

در امور کیفری نیز مانند امور حقوقی، مواردی که می‌توان نسبت به آن‌ها فرجام خواهی نمود به تفصیل در قانون بیان شده است. بر این اساس نسبت به جرایم زیر می‌توان درخواست داد:

آراء صادره در خصوص جرایمی که مجازات قانونی آن ها :

سلب حیات، قطع عضو، حبس ابد
جرایم تعزیری درجه 3 و بالاتر (مجازات قانونی آن حسب مورد حبس بیش از 10 تا 15 سال، جزای نقدی بیش از سیصد و شصت میلیون ریال تا پانصد و پنجاه میلیون ریال است)
جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی که میزان دیه آن ها نصف دیه کامل ( 50 درصد دیه کامل ) یا بیش از آن
جرایم سیاسی و مطبوعاتی

اسقاط حق فرجام خواهی

با توجه به نکات وکیل دادگستری در توضیح مفهوم فرجام خواهی باید گفت، علی رغم اینکه فرجام خواهی یکی از حقوق طرفین دعوا در موضوعا مشخص شده در قانون است ولی طرفین می‌توانند حق اعتراض به دعوا اعم از تجدید نظر یا فرجام خواهی را از خود سلب نمایند. در این صورت هر یک از طرفین باید به توافق خود که به صورت کتبی تنظیم شده است باید پایبند باشند.